Het ideaalbeeld dat goed ouderschap na een scheiding vooral betekent dat ouders alles samen moeten overleggen, is nergens op gebaseerd. Er is geen enkel onderzoek waaruit blijkt dat dit zou bijdragen aan het welzijn van de betrokkenen kinderen. Toch is dit de gedachte die leeft bij veel hulpverleners en rechters.
Opvallend genoeg is er wél wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat het na een scheiding voor kinderen belangrijker is dat elke ouder apart een goede ouder is en een band heeft met zijn of haar kind.
Druk op ouders én kinderen
Het is daarom op zijn minst eigenaardig dat de hulpverlening in ons land dat ideaalbeeld van ‘samen ouderen’ zo hardnekkig blijft nastreven. Dit legt een enorme druk op ouders. Als het dan niet lukt – om wat voor reden dan ook – wordt dat ervaren als falen. Als mens én als ouder.
Zowel onderzoek als de praktijk laat zien dat als er sprake is van een complexe scheiding iedere vorm van samenwerking tussen ouders, hen opleggen 'er samen uit te komen' of 'te leren communiceren', gedoemd is te mislukken, omdat er één ouder is die consequent tegenwerkt.
Maar ook voor kinderen werkt het stigmatiserend. Zij denken dat er iets ernstig mis is met (een van) hun ouders als die niet aan het ideaalplaatje voldoen. Ze schamen zich als hun gescheiden ouders bijvoorbeeld niet samen naar het 10-minutengesprek op school willen komen.
Eén ouder werkt tegen
Het feit dat er in complexe scheidingen niet twee strijdende ouders zijn, maar één ouder die tegenwerkt en het contact tussen het kind en de andere ouder onmogelijk maakt, wordt nog altijd onvoldoende onderkend. Deze ouder houdt de ex-partner en de kinderen vaak via dwingende controle in zijn of haar greep en ondermijnd het ouderschap van de ex-partner. Deze ernstige vorm van psychisch geweld, ook wel bekend als intieme terreur of coercive control, is lastig te herkennen omdat het zich buiten het zicht van de buitenwereld en de hulpverlening voltrekt.
Diagnose is een must
Alleen al daarom zou een grondige diagnose, waaronder screening op huiselijk geweld voor ieder stel met kinderen dat uit elkaar gaat, de standaard moeten zijn. Omdat er een duidelijke relatie is tussen ex-partnergeweld en een verhoogd risico op ouderverstoting.
Mensen gaan uit elkaar omdat de verschillen te groot zijn geworden. Door ze te dwingen tot ‘samen ouderen’ komen ex-partners niet los van elkaar en wordt het hen haast onmogelijk gemaakt om werkelijk een nieuw leven op te bouwen.
Slachtoffers staan alleen
Als er sprake is van dwingende controle of een ander vorm van (psychisch) geweld, wat in een complexe scheiding zo goed als altijd aan de orde is, kan het zelfs gevaarlijk zijn als ex-partners moeten samenwerken als ouders. Op deze manier wordt de pleger gefaciliteerd om het geweld voort te zetten. En geen haan die ernaar kraait, want naar het slachtoffer wordt zelden geluisterd. Dit leidt natuurlijk nooit tot een oplossing, maar vergroot slechts de toch al ernstige problemen.
Ouderverstoting is dan meestal het trieste gevolg.
Bron: Lieve Cottyn, Complexe scheiding - Uit de maalstroom van conflict